Ruska

In Finland, the colourful phase of autumn is called ruska. In one month time, all nearly all leaves change colour. In Rovaniemi, a town located on the polar circle in Finnish Lapland, the onset is in early September, when birches  rapidly turn yellow. Simultaneously, poplars burst out in burning red flames, and soon also the rowans, already carrying bunches of blood red berries, change into orange and red.

Those who have walked through the forests and watched out over the hills during the vividly coloured phase of full blown ruska, will forever be enchanted by Lapland.

Tapio is the mythic keeper of the forest.

Rosebay willowherb can be found throughout the boreal forests. Because of her abundance, her beauty can easily be overlooked. But then, during ruska, the street girl shows her beauty!

As suddenly as they have come, the colors fade away at the end of the month. Most birches are naked and deprived, other still carry some golden coins. But the sadness of this phase of the autumn has its own beauty. In the next picture, I tried to catch the mood of October.

De Zangzwaan

Nog steeds is de wereld wit, maar lang zal het niet meer duren. De zon komt voor vijven op en gaat pas tegen een uur of tien onder, middernacht is het nog niet echt donker. Afgelopen zaterdag wandelde ik door het bos, toen ik de klanken hoorde waar ik zo lang had gewacht, de trompetachtige muziek van een zangzwanenpaar (Cygnus musicus).

Cygnus musicus

Vandaag schreef de krant Lapin Kansa, het Lapse volk, echter dat het nog altijd winter is, de lente is al twee weken later dan gewoonlijk. Volgens de weermannen is het pas lente als het blijvend boven nul is. Dat is het nog niet, maar er vallen gaten in het wit en de trompet van de zanzwaan klinkt uit de lucht. Voor mij is de lente al aangebroken.

Het nog bevroren meer Sierijärvi, eind april 2017

In mei wandel ik regelmatig naar het nabijgelegen meertje Suonukkalampi, dat tegen het eind van de maand eindelijk ontdooit. In de morgen zit het vrouwtje op haar nest aan de overkant van het meer, het mannetje drijft in de buurt om de wacht te houden. Ze merken me wel op, maar kennelijk is de afstand groot genoeg. Later op de dag dobberen ze allebei. Af en toe slaan met de vleugels in het water, waarmee ze zichzelf een douche bezorgen, en dan heffen ze de borst in de lucht. De dans is zo betoverend, dat ze me telkens teruglokt naar dat meer in het bos.

Zwanendans

In mijn volgende boek, Achter de rug van God, dat eind juni bij De Arbeiderspers verschijnt, schrijf ik over de periode dat ik als arts werkte in Posio, een klein dorpje in Lapland. Het is een boek over de kleine wereld van het dorp en de grote wereld daarbuiten, over de liefde, over ouderdom, ziekte en dood. De mythologie, hardlopen en langlaufen verbinden alles met elkaar. Ook vertel ik in het boek over wat de zangzwaan voor mij betekent.

Zangzwanenvlucht

De sluwe vos

Toen ik thuiskwam van mijn zondagochtendloopje stak een vos over het pad tussen het bos en het moeras. Ik had hem eerder op de ochtend ook al gezien, toen zat hij in het moeras, maar ik was er niet helemaal zeker van of het inderdaad een vos was.

Hoewel ik van plan was de hele dag aan schrijven te besteden, ging ik toch mijn camera halen. In het moeras wist ik de vos tot dichtbij te naderen. Ik geloof dat het een vrouwtje was, maar dat denk ik eigenlijk alleen maar omdat ze bijna voortdurend met haar uiterlijk bezig was, haar vacht likte, tot ze opgemaakt en wel ging poseren.

Poserende vos
Poserende vos

Ik was verrast dat ze niet bang was. Aan de andere kant, we hebben ook wel eens bezoek gehad van een vos toen we midden in het centrum van Turku op het terras van café Koulu zaten. Kennelijk zijn vossen helemaal niet zo schuw.

Ik moest denken aan de eerste keer dat ik een vos zag. Dat was in het bosje ‘aan de andere kant van de snelweg’. Toen woonden we in een boerderijtje op de broekstraat in Nijmegen, dat lag ingebed in een boomgaard die in mijn herinneringen altijd bloeide, roze en wit. Het bosje aan de andere kant van de snelweg lag op de hoek van de Bijsterhuizenstraat en de Elsenpas. Mijn broer Daan en ik waren nog klein maar dapper genoeg om daarheen te gaan om in het bos te spelen. Er was daar een hut. Op een dag zagen we een vos door het bos sluipen. Zijn gang had iets geheimzinnigs. Dat geheimzinnige moest dus ‘sluwheid’ zijn, dacht ik, want dat vossen sluw waren wist ik wel, maar wat dat precies betekende wist ik nog niet

Turku by night

Turun tuomiokirkko
Turun tuomiokirkko, the Turku Cathedral, built in the end of the 13th century.
Kirjastosilta (library bridge)
Suomen joutsen, built in 1902 in in St. Nazaire, France. Previously named Laënnec (after the doctor René Laennec who invented the stethoscope) up to 1922, then Oldenburg and since 1930 named Suomen Joutsen (Finnish Swan).
Aura river
Tehtaankatu – Factory street

Lichtgevende nachtwolken

Vergeet het noorderlicht. In de zomer hebben we ‘s nachts een ander fenomeen dat vanuit de hoogste lagen van de atmosfeer licht over ons uitstrooit: de lichtgevende nachtwolken (noctilucent clouds). De wolken, die zich op zo’n 80 kilometer hoogte bevinden, in de mesosfeer, bestaan uit ijskristallen. Ze zijn vooral in het Noorden te zien, soms ook in Nederland. Lichtgevende nachtwolkden komen vooral in de poolstreek voor. Overdag zie je ze niet, omdat ze erg dun zijn. Maar in de nacht vangen ze nog zonlicht terwijl het beneden donker is. Dat is mogelijk als de zon zich tussen 6 en 16 graden onder de horizon bevindt.

Het fenomeen van de lichtgevend nachtwolken is zeldzaam en onvoorspelbaar, maar deze zomer, twintig zestien, zijn ze redelijk vaak waargenomen. De afgelopen dagen was het zo helder dat ze goed te zien waren en ook echt licht gaven. Vannacht heb ik ze vastgelegd op de gevoelige plaat, maar vanwege de plek (stad) en het feit dat het in juli ‘s nachts nog niet bijster donker wordt in Finland, heeft het nog geen wonderplaten opgeleverd. Wie weet volgen later deze zomer nog mooiere beelden, maar hierbij een impressie van de afgelopen nacht.

Noctilucent cloud above Turku
Noctilucent cloud above Turku

Op de volgende foto is een ribbelstructuur te zien. Dit is de meest typische vorm van de lichtgevende nachtwolken. Tevens te zien zijn dunne normale wolken, die zich donker tegen de hemel aftekenen, zich veel lager bevinden en ‘s nachts dus geen zonlicht vangen. Die lagere wolken kunnen wel oplichten in de schemering, als de zon net onder is.

Lichtgevende nachtwolken.
Lichtgevende nachtwolken.

Behalve de lichtgevende nachtwolken was het vannacht ook volle maan. Hier staat ze boven de oude Katarinakerk van Turku.

Volle maan boven Katarinakerk, Turku
Volle maan boven Katarinakerk, Turku